سایکس-پیکو، راز ١٠٠ ساله یک قرارداد اقتصادی

از زاگرس
پرش به: ناوبری، جستجو

پژواک کوکبیان


خلاصه

بر خلاف تحلیل های موجود که گویا انگلستان به دلیل عدم سازگاری با کوردها و یا صرفا نفت کرکوک سرزمین کوردستان را تجزیه کرده، این مقاله سعی می کند انگیزه اقتصادی این قرارداد و سیاست موازی همزمان آن در ایران برای اسکان عشایر و اصلاحات ارضی را بررسی کند. پیمان نامه سایکس –پیکو نه تنها سرزمین غیرمتمرکز کوردستان را بین چهار کشور تقسیم کرد بلکه امید برای ساختن مدلی واقعی از حکومت بر اساس مکانیسم طبیعی اقتصاد تولیدی/دموکراتیک و به عنوان بدیلی برای حکومتهای خودکامه و متمرکز با اقتصادهای دستوری منطقه را به یاس تبدیل کرد. در این مقاله نویسنده سعی میکند نشان دهد که سایکس-پیکو یک قرارداد با نیات اقتصادی برای حفظ بازار هندوستان، نفت خوزستان، جلوگیری از دسترسی آلمان و روسیه به ماده خام کوردستان و زاگرس ؛ تک محصولی کردن ایران و متوقف ساختن تبدیل کوردستان به اقتصاد تولیدی پویا ، بوده است.


کلمات کلیدی

سایکس-پیکو، کوردستان، بازار ، آلمان، روسیه، ایران


ایالت و ولایت

در سالهای پایانی صفویان، ساختار سیاسی فلات ایران شامل ایلات و ولایات بوده است(انصاری) . مملکت محروسه ایران دارای حکومت مرکزی (تهران)، و چهار ایالت (آذربایجان)، (کرمان و بلوچستان)، (فارس) و (خراسان)، و پنج ولایت به صورت تحت الحمایه (protectorates) بوده که از آنها ولایات حاکم نشین یاد شده است، (عربستان-خوزستان فعلی) ، (گرجستان)، (لرستان)، (کوردستان) و (بختیاری-ولایات خمسه) که همگی ممالک (ایالات و ولایات) محروس در ایران نامیده میشدند (رجوع شود به ضمیمه). این ولایات برخلاف ایران مرکزی و ایالات، حکومتهای کنفدراسیون ایلی داشته اند. هر ایلی یک خان داشته که ایلخان/حاکم خوانده میشد. هر ایلی به صورت تاریخی در یک یا دو جغرافیای مشخص یک زندگی اقتصادی خودفرمان داشته اند. از ایلات مهمی که در ایران تشکیل حکومت داده اند می توان به ایل های "افشار"، "زند" و " کلهر" اشاره کرد.

ادامه دارد...